Monumenten
De gedachtenis aan
het Oranjehotel 1940 - 1945 wordt in stand gehouden binnen de
Penitentiaire Instelling Haaglanden in Scheveningen. In Scheveningen bestaat het monument Oranjehotel uit drie onderdelen: Doodencel 601, het
Poortje waardoor ter dood veroordeelden vanuit de gevangenis naar
de Waalsdorpervlakte werden gebracht, en de gedenkplaat "Zij waren eensgezind" die
in 1950 ter nagedachtenis werd aangebracht. Het vierde monument wordt gevormd
door de vier Doodenboeken met de namen en portretten van 734 omgekomenen. Tezamen eren deze
monumenten, samen met de herdenkingen, de moed en idealen van hen
die zich hebben ingezet voor hun principes, voor geloof en rede,
voor vrijheid en loyaliteit.
In het kader van het project
"Adopteer een monument" van de Stichting Februari 1941
is het Oranjehotel als monument geadopteerd door het Mediacollege van de Johan
de Witt Scholengroep in Den
Haag.
De gemeente Den Haag heeft de Doodencel, het Poortje en de gedenkplaat "Zij waren eensgezind" op 25 februari 2010 op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.
Eén
van de cellen van het Oranjehotel, die door de Duitsers gebruikt werd voor ter dood
veroordeelden, is in de oorspronkelijke staat bewaard. De cel is ingericht zoals
in de oorlog het geval was: er is een krib aanwezig en een
originele Kübelton. Ook zijn er enige
gebruiksvoorwerpen zoals een blikken kroes en houten bestek. In
de muren zijn teksten te lezen die de gevangenen erin gekrast
hebben. Deze zijn na de oorlog gerestaureerd.
Koningin Wilhelmina heeft een door haar persoonlijk gesigneerde
portretfoto beschikbaar gesteld, die boven de deur van de cel
hangt.
Het monument Doodencel 601 is ingewijd op 5 oktober 1946 door mevr. A.M.C.
Baronesse van Lijnden - van den Bosch, dochter van de omgekomen
Oranjehotel-gevangene ds. A. van den Bosch.
Een kort beeldverslag van deze plechtigheid vindt u onder
deze link. Op
de
site van het Nationaal Archief is een deel van de rede te horen en te lezen,
die ds. Gerrit Bos, gevangenispredikant tussen 1943 en 1945, hield bij de inwijding
van de Doodencel.
|
|
 |
Het interieur van Doodencel 601, met op de tafel één van de Doodenboeken.
In 2009 is een digitale 3D-weergave van de Doodencel gemaakt, waardoor de Cel via deze website te bezichtigen is. U vindt het 3D-beeld van de Doodencel via deze link.
Tijdens de
bezetting zijn 215 mensen vanuit het Oranjehotel naar de
Waalsdorpervlakte gevoerd en gefusilleerd. Deze mensen liepen uit
hun dodencel naar het eind van de gang, naar buiten en door een
poortje naar de straat, waar aan de overkant de duinen en de
Waalsdorpervlakte liggen. Dit poortje was voor hen de doorgang
naar hun executie. De bijzondere betekenis van dit poortje, dat
nu aan de Van Alkemadelaan zichtbaar is, wordt benadrukt door het
het hele jaar gesloten te houden, behalve tijdens de jaarlijkse herdenking van het Oranjehotel. Op die dag komen de
deelnemers aan de herdenking door dit poortje binnen.
Naast het poortje is aan de buitenmuur in 1949 een plaquette aangebracht ter nagedachtenis aan hen die door deze poort werden
weggevoerd. De tekst op de plaquette is van de oud-gevangene
Anthonie Donker, en luidt:
Gedenk hun laatste gang door deze lage poort.
Hun leven,
Voor vrijheid en voor recht gegeven.
Zet hun strijd voort.
De gedenkplaat "Zij waren eensgezind"
|
De gedenkplaat tegen de buitenmuur van het Oranjehotel aan de Stevinstraat te Scheveningen werd op zaterdag 16 september 1950 onthuld door koningin Juliana. Een kort beeldverslag van de onthulling en eerste kranslegging bij de gedenkplaat door koningin Juliana op 16 september 1950 vindt u onder deze link.
|
|
De gedenkplaat
In de vier banden van de Doodenboeken staan de namen vermeld van 734 gevangenen van het Oranjehotel die in de oorlog om het leven zijn gekomen. Tijdens de jaarlijkse herdenking in Scheveningen worden de boeken geplaatst in de Doodencel 601. Een aantal van de gevallenen zijn gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte, maar velen zijn ook elders in gevangenschap omgekomen, vaak in Duitse concentratiekampen. Voor ieder van deze 734 gevallenen is een pagina opgenomen, waarop een foto is afgebeeld en een korte levensbeschrijving wordt gegeven. Volg voor meer informatie deze link.
Eén van de vier Doodenboeken
