ANBI

 

 

Bestuursverslag 2016

  1. Algemene informatie 

De Stichting Oranjehotel houdt kantoor te Linschoten (3461 GE) aan de Heulestein 18, is ingeschreven in het handelsregister onder nummer 41153526 en heeft fiscaal nummer 816741517. De Stichting is door de Belastingdienst op 1 januari 2015 de culturele ANBI- status verleend.

De Stichting Oranjehotel heeft als doel a. “het onderhoud van het door het Comité “Oranjehotel” gestichte monument; b. de verzorging van dodencel 601 in de cellenbarakken; c. andere activiteiten van dezelfde aard als de onder a en b van dit artikel genoemde doelstellingen, een en ander in de ruimste zin des woords”. Meer in het bijzonder stelt de Stichting Oranjehotel zich ten doel het Oranjehotel, dat nog steeds onderdeel uitmaakt van de Penitentiaire Inrichting Scheveningen, in te richten als zelfstandig Herinneringscentrum, dat toegankelijk is voor het publiek. Daarmee wil de Stichting Oranjehotel een breed publiek laten kennis nemen van wat in de Tweede Wereldoorlog en in het bijzonder op deze plaats is gebeurd, de betekenis van verzet, terreur en rechteloosheid duidelijk maken en belangrijke verhalen en lessen verbonden aan de Tweede Wereldoorlog vormgeven en doorgeven.

In 2016 was de samenstelling van het bestuur als volgt:

Drs. E.J.M. Mulock Houwer- Bunnik, voorzitter
Prof. Dr. Ir. J. Sietsma, vicevoorzitter (tot 13-12-2016)
Drs. E.H. Wellenstein, vicevoorzitter (vanaf 13-12-2016)
G.T. Vinkenburg-Bos, secretaris
Drs. H. van der Meulen, penningmeester
G.H. Akkerman- Nieuwstraten, lid
J.H. Janssen, lid
Prof. mr. H. M. Kappelle, lid
Mr. E.J. Daalder, lid

In het kader van de samenwerking met het Museon en het Haags Historisch Museum zijn de directeuren van deze beide instellingen, mevrouw drs. M.C. van der Sman en drs. M. van Baalen als adviseur aan het bestuur verbonden en nemen zij in die hoedanigheid aan de bestuursvergaderingen deel.

Binnen het bestuur heeft een verdergaande professionalisering plaatsgevonden. Portefeuilles zijn onder de bestuursleden verdeeld en er wordt in toenemende mate gewerkt met bestuurscommissies, die door middel van verslagen aan het bestuur rapporteren en zo nodig beslispunten voorleggen.

  1. Financiële positie

Meerjarenbegroting (bijlage 1)

Toelichting op de verschillen tussen de 2015 begroting en de werkelijke cijfers over 2015 (bijlage 2)

Jaarrekening (bijlage 3)

  1. Activiteiten in 2016

Bestuur algemeen

Waar het grootste deel van de activiteiten in 2015 gericht was op de werving van fondsen voor de realisering van het Herinneringscentrum, stond het jaar 2016 in het teken van de voorbereiding van de bouwactiviteiten, de nadere invulling en vormgeving van het Informatiecentrum en het ontwikkelen van een financieel systeem voor kostenbewaking van de uitgaven in het project. Daarnaast is de fondsenwerving voortgezet, wat onder meer heeft geleid tot toekenning in januari 2017 van een bedrag van € 1 mln. door de Nationale Postcode Loterij na een aanvraag van het vfonds.

In algemene zin heeft het bestuur het jaar 2016 gebruikt voor intensivering van bestuurlijke contacten met verschillende betrokken overheidsorganen. Met het ministerie van VWS, de provincie Zuid-Holland en de gemeente Den Haag wordt regelmatig overleg gevoerd. Ook de samenwerking met verwante instellingen is geïntensiveerd. Zo vindt intensief overleg plaats met Vrede en Recht-instellingen in Den Haag met het oog op een gezamenlijk inhoudelijk aanbod voor informatie, educatie en toerisme. De samenwerking met het Erepeloton Waalsdorp is voortgezet, wat heeft geleid tot afspraken over het gebruik van  informatiemateriaal (zoals bijvoorbeeld de vier oorspronkelijke fusillade kruizen) in het toekomstige Informatiecentrum. Belangrijk is ook de intensivering van de contacten met het Nationaal Comité 1940-1945 en Stichting Musea en Herinneringscentra ‘40-‘45 (SMH). Het bestuur nam in dit verband met instemming kennis van de beleidsbrief van de Staatssecretaris van VWS van 3 november 2016 waarbij hij de Voortgangsrapportage Oorlogsgetroffenen en Herinnering WOII aan de Tweede Kamer aanbood. In de rapportage wordt versterking van de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog bepleit. Het te realiseren Herinneringscentrum draagt daar naar het oordeel van het bestuur stellig aan bij. Daarnaast zijn de contacten met financiers en (potentiële) sponsoren verdiept en waar nodig geprofessionaliseerd. Ten slotte zijn contacten gelegd met de betrokken wijkverenigingen Duttendel en Wittebrug en Bewonersvereniging Noordelijk Scheveningen.

Nadat het bestuur op basis van de ontvangen en toegezegde fondsen in december 2015 het besluit had genomen om het Herinneringscentrum te gaan realiseren, is nader overleg met de Dienst Justitiële Inrichtingen, de eigenaar van het complex en het Rijksvastgoedbedrijf gevoerd. Dit heeft geresulteerd in een Samenwerkingsovereenkomst tussen het Rijksvastgoedbedrijf, de Dienst Justitiële Inrichtingen en stichting Oranjehotel, die op 6 april 2016 is getekend.

Ter nadere oriëntatie op de mogelijkheden voor de vormgeving van het Herinneringscentrum bracht het bestuur op 6 maart 2016 een werkbezoek aan Berlijn,  waar drie interessante plekken werden  bezocht, Topographie des Terrors , Gedenkstätte  Plötzensee  en Gedenkstätte Deutscher Widerstand. Onder leiding van drs. Van der Sman (directeur Museon) heeft het bestuur in het voorjaar een speciale bijeenkomst gewijd aan de richting van de vormgeving van het Herinneringscentrum.

Door het bouwteam, dat met de voorbereiding en de bouw van het Herinneringscentrum is belast, is zeer veel tijd en energie gestoken in de voorbereiding van het project dat met de sloop van een deel van de gebouwen in het voorjaar van 2017 gestalte moet krijgen. Het bestuur heeft een projectmanager en een vormgever geselecteerd, die samen met de architect en het bouwteam een Voorlopig Ontwerp hebben opgesteld. Daarnaast zijn verschillende kostenoverzichten vastgesteld. Belangrijk discussiepunt binnen het bestuur was de vraag of en in hoeverre naast de belangrijkste gang van het complex, de D-gang met cel 601, nog andere cellengangen behouden zouden moeten blijven. De toegezegde extra € 1 mln van de Nationale Postcode Loterij  heeft alternatieven mogelijk gemaakt, waarover het bestuur in 2017 nadere beslissingen zal nemen. Er is naast het bouwteam een aparte werkgroep ingesteld voor de vormgeving van het Informatiecentrum en ontwikkelen van de inhoud van informatie- en educatiemateriaal voor bezoekers en andere belangstellenden.

Door DJI is tot teleurstelling van het bestuur in beginsel besloten de penitentiaire functie van de omringende gebouwen te beëindigen en de aan het cellencomplex grenzende terrein af te stoten. Met het Rijk vindt thans overleg plaats over dit principebesluit en de gevolgen voor het Herinneringscentrum.

Financiën 

Aan het begin van het jaar 2016 was er nog geen sprake van een volledig sluitende begroting maar stonden de nodige aanvragen nog uit. In de loop van het jaar zijn toezeggingen voor bijdragen ontvangen van het VSBfonds en de Facultatieve Groep. Na intensief overleg en indiening van een aanvraag heeft de provincie Zuid-Holland ten behoeve van de restauratie van het te behouden cellenblok een subsidie van € 573.000 toegekend. Verder is hard gewerkt aan de aanvraag bij de Nationale Postcode Loterij, via het vfonds, die uiteindelijk heeft geleid tot toekenning van het bedrag van € 1 mln. (in 2017).

Met de belastingdienst zijn afspraken gemaakt over de verplichting tot inhouding en afdracht van BTW door het Oranjehotel bij toekomstige activiteiten. Dit heeft het belangrijke voordeel dat de stichting de BTW voor de kosten van het project kan verrekenen. Verder zijn er afspraken gemaakt met de accountant over het opzetten van een geïntegreerde financiële administratie en kostenbewakingssysteem. 

Herdenking

Op 1 oktober 2016 vond de jaarlijkse Herdenking plaats waarbij een maximaal aantal personen, van jong tot oud, aanwezig waren. Dit betrof de laatste herdenking in de oude omgeving voordat de bouwwerkzaamheden een aanvang nemen. Mevrouw dr. Jolande Withuis, de biograaf van Pim Boelaard, een van de bekende gevangenen uit het Oranjehotel, sprak de herdenkingsrede uit. Deze werd vooraf gegaan door een toespraak van de 11- jarige Eline de Jong een achterkleindochter van oud-gevangene, Jan Eusman. Zoals altijd werd de herdenking omlijst met muziek uitgevoerd door de Koninklijke Politiekapel Haaglanden en een optreden van een violist en een cellist van het Residentieorkest. De Herdenking in 2017 zal op 30 september worden gehouden in het gebouw van het Internationaal Strafhof, dat aan de Waalsdorpervlakte grenst.

NIOD-studie en database 

De in 2015 aan dr. Bas von Benda Beckmann gegeven opdracht tot het schrijven van de geschiedenis van het Oranjehotel heeft enige vertraging opgelopen, maar niet zodanig dat het boek niet tijdig voor de verwachte opening van het Herinneringscentrum in het najaar van 2018 gereed zal zijn. Met het NIOD zijn definitieve afspraken gemaakt over de financiering, voor zover daarin nog niet was voorzien. Het bestuur is nog op zoek naar aanvullende financiering voor dit project. Begin 2017 is het Project Digitalisering Database Namen afgerond. Het project, een samenwerking tussen Nederlands Rode Kruis, de Oorlogsgravenstichting, het NIOD en het Oranjehotel, is gericht op het koppelen van gegevens m.b.t. gevangenen van het Oranjehotel en het daardoor identificeren van duizenden namen. Meer algemeen streeft het bestuur naar nadere samenwerkingsvormen om het gebruik van oorlogsbronnen te coördineren, meer informatie te verzamelen en zo nodig digitaal vast te leggen. 

Communicatie 

Het bestuur heeft vastgesteld dat de website al jaren een belangrijke en inmiddels onmisbare functie vervult voor positionering en naamsbekendheid van het Oranjehotel. Onder leiding van de commissie communicatie wordt veel aandacht besteed aan onderhoud en up-to-date houden van de website, zeker nadat gedurende enige tijd als gevolg van technische problemen de website niet toegankelijk bleek. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de expertise van het Museon. In het kader van de samenwerking met Museon is in goed overleg overgestapt naar de server van het Museon.

Er is een communicatieplan voor de komende twee jaar. Dat voorziet in verschillende activiteiten, zoals nieuwsbrieven, persberichten en e-mailberichten. Aan financiers is een voorstel voor de wijze van vermelding van hun bijdrage in publicaties van het Oranjehotel gedaan. In de VerzetsKrant Scholenspecial, een nieuw initiatief van het Nationaal Digitaal Verzetsmonument, is een uitgebreid en zeer illustratief verhaal over de geschiedenis en de toekomstplannen van het Oranjehotel opgenomen.

Er bestaat nog altijd veel belangstelling voor het in 1985 verschenen boekje “Kom vanavond met verhalen” dat was bedoeld voor deelnemers aan de herdenkingen. Dit jaar is een herdruk uitgebracht om, vooruitlopend op de realisering van het Herinneringscentrum en de daar alsdan beschikbare documentatie, enig documentatiemateriaal aan belangstellenden te kunnen blijven bieden. Nieuw was het voor het eerst in bruikleen geven van een paar objecten van het Oranjehotel aan het Haags Historisch Museum ten behoeve van de tentoonstelling Held achter tralies in museum De Gevangenpoort. Er is frequent contact tussen belangstellenden en het secretariaat. Vaak levert dat nieuwe informatie op over oud- gevangenen. Ook worden objecten aangeboden voor het Herinneringscentrum. Het bestuur constateert dat er sinds 2000 een duidelijke toename in naamsbekendheid van het Oranjehotel én het project Herinneringscentrum is.

Bezoekers 

Ook in 2016 bestond er grote belangstelling om een bezoek te brengen aan het Oranjehotel en in het bijzonder de Doodencel 601. Een belangrijk winstpunt was het beschikbaar komen van een betere bezoekersruimte. Op basis van het ontwerp en de inzet van de kunstenares Tanja Engelberts en met behulp van ”klussers” uit eigen geledingen én P.I. medewerker Rob Folkers, kon op 5 mei 2016 een goed ingerichte bezoekersruimte feestelijk worden geopend. Voorts is een verbeterde versie gemaakt van de powerpoint presentatie voor de bezoekers.

Eenmaal per maand, maar ook vaak tussendoor worden bezoekers in de gelegenheid gesteld een bezoek te brengen. In 2016 zijn meer dan 1000 bezoekers ontvangen. Naast het bezoek aan de cellengang konden bezoekers kennisnemen van een door een bestuurslid verzorgde Powerpointpresentatie. Voorafgaand aan de Dachaulezing, die op 21 april in Madurodam werd gehouden, konden ruim 120 deelnemers een bezoek aan het Oranjehotel brengen. Om een indruk van de verscheidenheid aan bezoeken van groepen te geven: diverse schoolklassen, drie groepen van 20 ambtenaren van de afdeling monumenten van de gemeente Den Haag; een grote groep vrijwilligers van het Herinneringscentrum Nationaal Kamp Amersfoort; een groep Duitse militairen, doorverwezen door ProDemos; een jongerengroep van sociëteit De Witte. Tijdens de manifestatie Haagse Vrijheidsweken in Den Haag (eind april- begin mei) werd veel bezoek ontvangen.

  1. Toekomst

Het jaar 2017 zal geheel in het teken staan van voortzetting van de bouwactiviteiten, ontwikkelen van de inhoud en vormgeving, zorgvuldig bewaken van de financiële stromen, uitbouw van communicatieactiviteiten o.a. door een nieuwsbrief, de herdenking op 30 september en het voorbereiden van herdenking en officiële opening eind 2018.

Contactgegevens

mevr. G.T. Vinkenburg – Bos, secretaris                drs. H. van der Meulen, penningmeester
Heulestein 18                                                             Fideliolaan 98
3461 GE  Linschoten                                                1183 PP  Amstelveen
0348 – 460272                                                          020 – 6452705
info@oranjehotel.org                                                 penningmeester@oranjehotel.org

Fiscaal nummer/RSIN: 8167 41 517