Van ‘Oranjehotel’ tot Herinneringscentrum

De voormalige cellenbarak waarin het Herinneringscentrum is gevestigd, diende tijdens de Tweede Wereldoorlog als Huis van Bewaring voor politieke gevangenen. De strafinrichting – die al tijdens de bezetting de geuzennaam ‘Oranjehotel’ kreeg – was een centrale plek voor de vervolging van verzet in bezet Nederland. Nadat er na de Tweede Wereldoorlog politieke delinquenten werden opgesloten, werd het in 1950 Huis van Bewaring en was het tot 2009 onderdeel van de Penitentiaire Inrichting Haaglanden. Daardoor was het niet toegankelijk voor publiek. Na jarenlange renovatie en herinrichting volgt nu een nieuwe fase. Op 6 september is het Nationaal Monument Oranjehotel door Z.M. koning Willem-Alexander geopend.

Cel 601

Een aantal cellen in de middelste gang van het complex, de D-gang, werd gebruikt als dodencellen. Terdoodveroordeelden brachten hier hun laatste nacht door. Cel 601, een van de docencellen, is in oorspronkelijke staat behouden. De muren tonen de originele inscripties van de gevangenen. 

Het Poortje

In de lange buitenmuur van de gevangenis zit het Poortje met de groene deur. Meer dan 250 mensen zagen daar, als ze hun laatste gang naar de Waalsdorpervlakte begonnen, nog eenmaal het duinlandschap tegenover de gevangenis. Na de oorlog is het Poortje gesloten. Alleen tijdens de jaarlijkse herdenking van het Oranjehotel wordt het geopend om deelnemers binnen te laten. Naast het Poortje is op een plaquette de volgende versregel van Anthonie Donker te lezen: “Gedenk hun laatste gang door deze poort. Hun leven voor vrijheid en voor recht gegeven. Zet hun strijd voort”.

Inscripties

De celmuren waren voor de gevangenen een plek waarop zij hun angst, verlangen, geloof, humor en hoop uit konden drukken. De muren vormen de stille getuigen van de mensen die hier gevangen zaten. De inscripties in Cel 601 zijn bewaard gebleven.