Lezing: Gevangenissen, toen en nu

Datum: 10-12-2026 om 19:00

Mensenrechten tussen straf, veiligheid en menselijkheid

10 december

Op de Dag van de Rechten van de Mens organiseren Rijksmuseum de Gevangenpoort en Nationaal Monument Oranjehotel een avond over gevangenschap, rechtvaardigheid en mensenrechten. Centraal staan de vragen hoe mensenrechten zich verhouden tot straf en veiligheid, welke plaats menselijke waardigheid inneemt binnen detentie, en wat historische ervaringen ons kunnen leren over actuele discussies rond gevangenschap en strafrecht. Denk bijvoorbeeld aan de huidige discussies in de politiek: moeten gevangenisstraffen langer worden? En hoeveel rechten moeten gevangenen eigenlijk krijgen?

Tijdens deze avond belichten twee sprekers vanuit hun eigen expertise de wereld van gevangenschap, detentie en strafrecht.

Hoofdspreker is Job Knoester, strafrechtadvocaat en bekend van onder meer Vandaag Inside. Al meer dan dertig jaar staat hij mensen bij die in aanraking komen met tbs. Vanuit die ervaring vertelt hij over de spanning tussen veiligheid, behandeling en mensenrechten. Aan de hand van voorbeelden uit zijn praktijk laat hij zien hoe Nederland omgaat met mensen die ernstige strafbare feiten hebben gepleegd en welke rol tbs daarin speelt. Ook gaat hij in op de manier waarop maatschappelijke zorgen over veiligheid zich verhouden tot de rechten en waardigheid van mensen binnen de tbs.

Daarnaast spreekt Gerlan den Braber, filosoof, voormalig gevangenisbewaarder en auteur van het recent verschenen boek In de bajes. Vanuit zijn eigen ervaringen in Nederlandse gevangenissen geeft hij een inkijkje in het dagelijks leven van zowel medewerkers als gedetineerden. Hoe geef je in een gevangenis vorm aan respect en menselijkheid? En welke moeilijke keuzes komen daarbij kijken?

Na de lezing wordt kort aandacht besteed aan de tentoonstelling In de schaduw van de bevrijding. Gevangenis Scheveningen 1945-1950 in Nationaal Monument Oranjehotel. Deze tentoonstelling laat zien hoe na de Tweede Wereldoorlog mensen die werden verdacht van samenwerking met de Duitse bezetter werden opgesloten en berecht. De tentoonstelling stelt vragen over schuld, straf en rechtvaardigheid en vormt daarmee een historische context voor de actuele thema's die tijdens de avond centraal staan. Aansluitend kunt u de tentoonstelling bezoeken. 

Programma:

19:00 Inloop

19:30: start met introductie Oranjehotel + Gevangenpoort 

19:40: Job Knoester (30 minuten + Q&A 10 minuten)

20:20 Gerlan den Braber (30 minuten + Q&A 5 minuten)

20:55: Afsluiting conservator/Leanne Oranjehotel over tentoonstelling In de schaduw van de bevrijding

21:05 mogelijkheid om tentoonstelling te bezoeken/kopje koffie/thee te drinken

22:15 eindtijd